Google+

Arama formu

BOSNA-HERSEK BÖLÜM 7: KÜÇÜK BİR ÇOCUĞUN SAVAŞ ANILARI - UMUT/HAYAT TÜNELİ

Uçağımız Saraybosna’dan havalanırken dua ediyorum: “Tanrı sizi korusun ve hiç kimseye savaş göstermesin.” Ne kadar acıklı, hüzünlü olsa da 20. yüzyılda dünyanın gözü önünde yaşanan acılar, yitirilen binlerce can, yerini yurdunu terk etmek zorunda kalana insanlar… 3 yıldan fazla süren, yakın tarihin en karanlık sayfalarından biri, acımasız bir savaş olan Bosna Savaşı’ndan, gerçekte Boşnak halkına yönelik soykırımdan biraz bahsetmek istiyorum. 

Saraybosna

Saraybosna-1

Saraybosna-2

Saraybosna bölgesine uygun ulaşım yollarından biri de havayolu. En uygun fiyatlı uçak biletlerini görmek için tıklayın

Şehirdeki birçok bina savaş yorgunu, cephesinde şarapnel ve kurşun izleri halen duran binaların dili olsa da konuşsa… Yaşadıkları acıları dile getiremeyecek kadar yıkık dökükler. Bu acıları bizzat yaşayanlar ise hala hüzünlü ve alabildiğine duygusal. Birkaç gündür Bosna’da duyduklarımı, gördüklerimi dile getirmeye çalıştım. Biraz da o tarihlerde henüz 8 yaşında olan yerel rehberimiz Enis Culjevic’i dinleyelim mi? İşte anlattıkları, küçücük bir çocuğun savaştan aklında kalanlar:

Saraybosna şehrinde bir çok konaklama seçeneği var. Otel yerine ev kiralamak isterseniz Vječna vatra Sarajevo, Homestay Gliga Rajvosa, Hotel Victoria güzel bir seçim olacaktır. Bunlardan en iyileri Holiday home Amina, Ado's apartments, Apartman SL Bjelasnica. Şehir merkezine yakın konaklamayı tercih etmek isterseniz Yelow Otes Holiday Home, Rumi Apartments, Apartment Ambrela gibi otelleri tercih edebilir ya da daha ekonomik alternatifler isterseniz Ljubicica Hostel, Tower House, Hostel Lucky tesislerini deneyebilirsiniz. Bir de booking.com'un Saraybosna aramalarında ara sıra güzel indirimli fırsat otelleri oluyor. Onları da bu linkten takip edebilirsiniz.

“Mahallemizde etnik tüm gruplar birlikte yaşıyorduk. Bir gece yarısı emekli polis olan babamı arayıp karakola çağırdılar. Bütün gece gelmedi, görevde diye düşündük. Sabah kardeşlerimle okula gitmek üzere evden çıktığımızda köşede kurulmuş barikatta yüzlerine kadın çorabı geçirmiş birkaç kişi “bugün okul yok, evinize dönün” dediler. Birisini sesinden tanıdım, komşumuz olan Sırp bir ağabey… Çocuğuz, okul yok diye sevindik; sonra savaşın acı yüzüyle tanıştık. Dayım annemi arayarak “hazırlanın” dedi, sonra da gelip bizi aldı. Hep birlikte şehir merkezine doğru ilerlerken bombardıman başlamıştı bile. Öldürülen ilk kişi de Parlamento Binası’nın hemen arkasındaki köprü üzerinde üniversiteye gitmeye çalışan, kucağında kitaplarıyla 22 yaşında bir genç kız oldu (Bu köprü şimdi bu genç kızın ismini taşıyor).

Savaşta yenilgilere uğrayan Sırplar, şehrimizi çevreleyen kuşatan dağlara (burada şimdi kış olimpiyatları yapılıyor) çekildiler. Bu yüksek tepelerden attıkları bombalarla istedikleri yerleri kolayca vuruyorlardı. İlk vurulan binalar İzzetbegoviç’in oturduğu Başbakanlık Binası ile Parlamento Binası oldu. Sonra televizyon ve yabancılara aldırmadan gazete binaları, Doğum Hastanesi, Elektrik İdaresi vuruldu. Dağlara yerleştirdikleri 1000 kadar keskin nişancılarına karşılık bizim sadece 80 nişancımız, çeşitli ülkelerden de gelen paralı askerlerle 60 bin askerlerine karşılık 7 bin 500 askerimiz, 600 tanklarına karşılık bizim sadece birkaç tankımız vardı. 

Bir gün babam ve arkadaşları sabahtan öğlene kadar 3 bin 700 bomba saymışlar, daha fazla sayamamışlar. Sadece Saraybosna’da ölenlerin resmi sayısı, 1600’ü çocuk olmak üzere, 11 bin 451 can olsa da bu sayı çok daha fazla. (Kızılhaç Örgütü verilerine göre tüm ülkede hayatını kaybeden 312 bin kişinin en az 200 bini Boşnak halkı) Bulunan toplu mezarlar, DNA testleri ile yıllar sonra bir yakınının öldürüldüğünü öğrenerek şehitliğe, çok sevdikleri Aliyev İzzetbegoviç’in ve az ilerisindeki Osmanlı mezarlığında yatan atalarının koynuna bir can daha defneden, bir kez daha yıkılan insanlar var hâlâ. 

Şehrimizin etrafı tamamen sarılmıştı. Tek çıkış noktamız hayvancılık ve tarımın yapıldığı, havaalanının arkasında kalan serbest bölgeydi. Bu nedenle, havaalanından şehir merkezinde bir evin (hayatlar kurtulsun diye evini düşünmeden bağışlayan yaşlı bir teyzenin evi) altına uzanan bir tünel projesi yapıldı. Kışları su altında yürüyerek, 160 cm yüksekliği olan dar tünelde eğilerek cephane ve yaralılar taşındı bu tünelden. Projenin mimarı, komutanımız Brankoviç’di, projeyi hayata geçiren ise başbakanımız İzeetbegoviç.”

İşte şimdi bu tüneli ziyaret ediyoruz. Bosnalıların yıllar boyunca hayatta kalmasını sağlayan “UMUT ya da Hayat TÜNELİ”, insanların neler çektiğini gözler önüne seriyor.

Saraybosna-3

UMUT TÜNELİ - Birleşmiş Milletler kontrolündeki havaalanından kuşatma altındaki şehre, gıda, insani yardım ve cephanenin ulaşımını sağlamak, yaralı ve hastaların hastaneye taşımak ve insanların şehirden çıkabilmesi amacıyla planlanan bir tünel. Çekilen acılara tanıklık eden, yaşanan dramları yansıtan tünelin tarihi önemi var. Savaş boyunca günde 1000 kadar hayat mücadelesi veren insanların sığındığı bir yer. 800 metre uzunluğunda, 160 cm yüksekliğinde ve 1 metre genişliğinde. İki uçtan kazılmaya başlanılan tünel 4 ayda sadece 4 metre sapma ile tamamlanmış. Bugün tünelin sadece 25 metresi ile ufak bir müze ziyarete açık.

Saraybosna-4

Saraybosna-5

Saraybosna-6

Enis’e veda ediyoruz, babası hayatının en riskli kararını alarak eşini ve çocuklarını yapılan bir anlaşmaya güvenerek, yetkililere teslim edip Belgrad'a göndermiş. Anne ve çocuklar oradan Türkiye'ye gelmiş ve ancak 1995’de savaş bittiğinde vatanlarına dönüp ailenin sağ kalan erkekleriyle kavuşmuşlar. Dünya ise orada yaşanan gerçekleri hiç bilmedi, belki de bilmek istemedi. 

Güzellikleri ve mimarisine hayran kalarak; acılarına ortak olduğumuz güzel insanları ile tanıyıp çok sevdiğim Bosna-Hersek’in bir başka güzel mekânına uğrayarak veda ediyoruz.

ILIDZA - ILICA BÖLGESİ – VRELA MİLLİ PARKI
Şehrin yakınlarında bulunan Neolitik Çağ’dan kalma Butmir kültürü kalıntılarının bulunduğu yer bugün kükürtlü bir kaplıca. Ilıca Milli Parkı da bu bölgede yer alan; yeşilin binlerce tonu, asırlık ağaçları, gölet ve içindeki kuğularla tam bir cennet. Yeşil sizi dinlendirecek, sessizliği huzur verecek. Parkta uzun yürüyüş yapabilir, ortasındaki kafede dinlenebilirsiniz. Çevreyi gezmek isterseniz fayton gezisi de yapabilirsiniz.

Saraybosna-7

Saraybosna-8

Saraybosna-9

Saraybosna-10

Başka bir ülkede buluşmak dileğiyle…
Sevgiyle…

 


Yazar Hakkında

nevinsalman

Ankara da doğdum, TED Ankara Koleji ve Gazi Üniversitesi Mimarlık fakültesi mezunuyum. 6 sene Londra'da yaşadım, sonraki yıllarda İstanbul'a yerleştim ve serbest çalıştım. 10 senedir ise kış aylarında İstanbul'da, Mayıs-Aralık 7 ay Bodrum’da yaşıyorum. Tam bir Bodrum sevdalısıyım, en büyük keyfim yelken, yüzme ve squba-diving. Spor hayatımın...