Google+

Arama formu

DİKKAT KAPIDAN ŞEYTAN GİRMESİN!

 Nepal’in başkenti Kathmandu’nun yaklaşık 5 kilometre güneybatısında yer alan Kirtipur, Kathmandu vadisinin manzarasını izlemek için en ideal noktalardan biri. Deniz seviyesinden yüksekliği 1.500 metrelere ulaştığı ve de Himalayaların eteklerinde yer aldığı için zaman zaman sert rüzgarlara maruz kalan çok eski bir yerleşim. Kente ilk girdiğinizde her sokak arasında bir tadilat olduğu gözünüze çarpacak. Bu tadilatlara maruz kalanlar ise sert rüzgarlardan nasibini almış olan binaların çatıları.


Kirtipur

“Kirti” ve “pur” kelimelerinin birleşmesinden geliyor adı. Nepali dilinde “pur” şehir anlamına geldiğinden Nepal’deki pek çok şehir adı “pur” ile bitiyor. Bu şehirler arasında en popüler olanları ise güzel şehir anlamına gelen Lalitpur ve adanmışlar şehri anlamına gelen Bhaktapur.

MUHTEŞEM ŞEHİR
Adını zamanında bölgeye hükmetmiş olan “Kirti” isimli bir kraliçeden alan Kirtipur’un manası ise muhteşem şehir. Nepal’in içinde saklı kalmış bir gizli bölge izlenimi veren yerleşimde yerel halk halen eski geleneklerine bağlı yaşıyor, yerel kıyafetleri ile dolaşıyor.
Nepal toplam nüfusunun %5.5’ini oluşturan Newar kökenliler, aynı zamanda ülkenin en büyük altıncı etnik topluluğu. Kathmandu vadisi de Newar halkının ana vatanı sayılıyor.

Kirtipur-1

Halen Newarilerin Newarilerin merkezi durumunda olan Kirtipur’un nüfusu çevre köyler ile birlikte nüfusu 50.000’e yakın. Aynı zamanda Tribhuvan Üniversitesi Kirtipur’a çok yakın konumda bulunduğundan öğrenci nüfusunun da bir hayli yüksek olduğu bir bölge.
DOĞAL KALEDEN ANTİ-MONARŞİ ŞEHRİNE
Kirtipur’un geçmişi 1099 senesine kadar uzanıyor. İlk olarak 1099 – 1126 arasında Shiva Deva tarafından kurulmuş ve 15. yüzyılda Malla Krallığı döneminde kent genişletilmiş.
1768 senesinde Gorkha Emirliği’nden Prithvi Narayan Shah’ın mevcut küçük devletleri fethederek birleşik bir Nepal devleti kurması sonrasında 1826 senesinde Kirtipur da Nepal’e bağlanmış. Bu kadar geç Nepal’e katılmasının sebebi ise tepede bir yerleşim olduğu için doğal bir kale görevi görüyor olması.
Uzun seneler iç karışıklık içinde olan ve monarşi ile yönetilen ülkede Federal Demokratik Cumhuriyet’in kurulmasında önemli rolü olan bir yerleşim Kirtipur.  2001 senesinde Kral Birendra tüm ailesi ile birlikte suikasta kurban gidince kral ilan edilen Gyanendra Shah hükümeti azlederek tüm iktidarı eline geçirmiş. Bu durum halk tarafından hoş karşılanmamış. 
Gyanendra Shah’a karşı en büyük halk hareketi ise Kirtipur’da başlamış. Kral geri adım atmak durumunda kalmış ve Demokrasiye giden yol açılmış. Bu nedenle Kirtipur Anti-Monarşi şehri olarak tanımlanıyor.
AÇIKHAVA MÜZESİ
Kirtipur adeta Newari kültürünü, geleneklerini, mimarisini ve el sanatlarını bir arada görebileceğiniz bir Açıkhava müzesi.
Dar taşlık sokaklar, toprak tonlarındaki bakımsız binalar ve binaların ayrılmaz parçası olan Newar tarzı kahverengi ahşap oyma pencereler, binaların dışına asılmış posterler ve bakır kapkaçaklar, sokakların açıldığı ufak meydanları dolduran motorsikletler kasabanın çehresini oluşturan en önemli unsurlar.

Kirtipur-2

Sokak aralarında toplanmış sohbet eden kadınların bir çoğu tek tip kıyafet içerisinde. Kırmızı siyah uzun bir etek, dirseklere kadar kollu kırmızı bir bluz ve üzerlerine sarılmış beyaz bir şal. İşte çiftçi bir kadının kıyafeti…

Kirtipur-3

Erkekler genelde kumaş pantolon, beyaz dik yakalı gömlek ve üzerine kumaş bir yelek giyiyorlar. Her birinin başında ise sık örtülü bir başlık var.

ŞEYTAN BİZE UĞRAMASIN
Sokak aralarını gezerken sevimli güleç yüzlü çocukların her biri fotoğraf kadrajına girmek istercesine kameranın önüne atlıyor. Sadece çocuklar değil mutlu olan 7’den 70’e herkeste bir tebessüm, huzur var.
Evet huzurlular… Çünkü evlerine şeytan girmiyor, Tanrıları gelip misafir oluyor. Nasıl mı?
Sokakta yürürken her evin önünde dışarıya bırakılmış yemekler var. Ama öyle düzensiz değil. Oldukça sistematik. Şeytana bırakılan yemeklerin amacı, şeytanın eve girmesini engellemek. Herkes evde sofraya oturmadan önce bir parça yemek ayırıyor ve ağaç yapraklarından bir tabağın içine koyuyor. Bu tabakta evin dış kapısının önüne bırakılıyor. Çünkü inannışlarına göre eğer dışarıda yemek olursa, şeytan geldiğinde bu yemekle oyalanır ve eve girmez. Hatta bu nedenle evlerin kapıları genelde oldukça küçük ve dar.

Kirtipur-4

Aynı zamanda dört yol ağızları da şeytana ziyafet verilen yerlerden. Çünkü dört yol ağızları meydana açıldığı inin bu meydanlarda şeytanın saklanacak yer arayabileceğini düşünüyorlar ve meydanın tam ortasına yemek dolu bir tabak bırakıyorlar.
Tanrılara sunulanlar ise hem yiyecek içeriği olarak biraz farklı hem de tabak içinde değil. Bazen Tanrıya sundukları yiyecekleri çiçek yaprakları ile de süslüyorlar. Tabak yerine direk olarak evin kapısının dışındaki kiremit kırmızısı ile boyanmış yuvarlağın içine bırakıyorlar. Kiremit kırmızısı alan evreni ve toprak anayı temsil ediyor. Buraya koydukları yemek ile  toprak anayı ve Tanrıyı yemeğe davet ediyorlar. Hatta geldiğinde yolu kolay bulabilmesi için yuvarlak alandan evin kapısına kadar çizilmiş kalınca kiremit renkli bir çizgi de var. Bunun anlamı “Sana saygı duyuyorum, şükrediyorum ve evime davet ediyorum”
Yan yana iki tabak biri Tanrı’ya, diğeri şeytana. Tabii insan şunu düşünmeden edemiyor… Aynı anda gelirlerse yan yana mı yemek yiyorlar? Ya da şeytan Tanrı için işaretlenmiş yolu göremiyor mu?
Bunun yanı sıra Ganesh ve Garuda gibi tanrıları temsil eden dini ikonların önüne de yemek koyuyorlar. Ama burada amaç, ikonları şeytandan korumak değil. “Sana şükrediyorum ki, bana bu yemekleri bana verdin” anlamını taşıyor.
Bazı evlerin önünde ise bereketi eve çağırmak için yuvarlak alanlara serpilmiş beyaz çiçek yaprakları var. 
 
KİRTİPUR’UN BEKÇİSİ BHAIRAV
Kirtipur sokaklarında dolaşırken devasa bir havuz çıkıyor karşınıza. Bu havuz eskiden de olduğu gibi hale çamaşır yıkamakta kullanılıyor. Belli zamanlarda halk çamaşırlarını alıyor, buraya gelip yıkıyor. Çevresini saran bakımsız ve eski binalar arasından kısa bir yürüyüş ile ana meydana ulaşmak mümkün. 
Nepal’in pek çok yerinde olduğu gibi burada da başınızı nereye çevirseniz bir tapınak; Hindi tapınakları ya da Budist tapınakları. Ama önemli olan halkın uyum içinde yaşıyor olması.

Kirtipur-5

En önemli tapınakları olan Bagh Bhairav da bu meydanda yer alıyor. Bu tapınak kaplan formunda karşımıza çıkan Tanrı Bhairav’a adanmış. Bu tanrı Kirtipur’un bekçisi olarak kabul ediliyor. Ama yerel halk buna büyükbaba tanrı anlamına gelen “Ajudeu diyor. 
1500 metrekare alan üzerine kurulu olan tapınak dikdörtgen biçimli ve üç katlı. 1099 – 1126 arasında Shiva Deva tarafından yaptırılmış olan ve deniz seviyesinden 1.405 metre yükseklikte yer alan bu tapınaktan etkileyici bir Kathmandu vadisi manzarası var. 

Kirtipur-6

Diğer bir önemli tapınak ise Uma Maheshwor Tapınağı, diğer adı ile Bhavani Shankar. Deniz seviyesinden 1.414 metre yüksekte. 1655 senesinde Vshwanath Raurta tarafından inşa ettirilmiş olan tapınaktan da Himalaya etekleri ve Kathmandu vadisi gözlemlenebilmekte. 
MASKELİ DANS LAKHE
Kutlanan dini festivallere Jatra adını veriyorlar. En önemli jatraları Bagh Bhairav. Ana tapınak ile aynı adı taşıyan festivalde kentin bekçisi olan Tanrı Bhairav’ın Kaplan şeklindeki formu sokak sokak gezdiriliyor. İnananlar tapınağın çevresinde 108 tur atarak ibadetlerini yerine getiriyor.
Bu festival süresince her yerde dini önem taşıyan müzik ve danslar sergileniyor. Newari halkının ünlü dansı Lakhe. Bu dans sırasında kafalarına kabarık saçları olan ürkütücü maske takıyorlar. Boyunlarına ise turuncu renkli çiçeklerden yapılma uzun bir kolye. Her iki ellerinde ise mendil benzeri bezler. Davul ve zil gibi vurmalı çalgılar eşliğinde dans ediyorlar. Kendi halklarından olanlar hem izliyor, hem kaçıyor, hem gülüyor. Turistler ise en güzel kareleri yakalamak için yarışıyor.

Kirtipur'a ulaşımı kolay, mükemmel yemekleriyle konaklayabileceğiniz Hotel Everest Nepal ve Rokpa Guest House gibi otel seçenekleri mevcut.

Etiketler


Yazar Hakkında

TUĞÇE YILMAZ

 Yaklaşık 15 sene Medya satın alma ve Planlama sektöründe çok uluslu şirketler ile çalıştıktan sonra kendi tutkusu olan gezi ve seyahate yönelerek Gezimanya.com’u kurmuştur. 1997 - 1999 İstanbul Üniversitesi Piyasa Araştırmaları ve Reklamcılık, 1999 - 2000 İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakultesi Antropoloji ve 2000 – 2004 Marmara...