Google+

Arama formu

GUATEMALA’NIN YAKIN TARİHİ

Bu yazı Gezimanya üyesi HÜSEYİN YILMAZ tarafından yazılmıştır. Yazılarınızı sitemizde yayınlamak isterseniz üye olabilirsiniz.

Mayaların bölgedeki hakimiyeti 1502 senesinde İspanyollar’ın bölgeye ayak basması ile son buluyor. İspanyol sömürgeciler sadece bu bölgedeki Mayaları değil, Orta ve Güney Amerika’da karşılarına çıkan tüm Aztek, Maya ve İnka uygarlıklarını yağmalarlar. Uzun süre bölgenin hakimi İspanyollar olur ve yerli halkı kendi topraklarında köleleştirirler.

Guatemala City

20. yüzyıl başladığında ise Guatemala bir ülke olmaktan çıkar. Adeta çok uluslu bir şirkete dönüşür. O yıllarda Guatemala dünyanın en büyük muz üreticisi durumundadır. Ancak aynı zamanda yoksulluğun ve siyasal baskının en yoğun olduğu ülkelerden biridir. Çünkü o dönemde ABD merkezli United Fruit Company (Birleşik Meyva Şirketi) isimli tarım şirketi ile anlaşma yapan diktatör Manuel Estreda Caberra zorla vatandaşları bu şirket için yok pahasına çalışmaya zorlar.

Guatemala City-1

Yine 20. yüzyılın başlarında ülkenin topraklarını %70’i nüfusun sadece nüfusun % 2’sinin elinde olduğundan kaymak tabaka sürekli palazlanırken yoksul kesim giderek daha da yoksullaşmaya devam eder.

Guatemala City-2

En sonunda halk bu baskı ve yoksulluktan bunalarak örgütlenir. Örgütlenen halk 1944 senesinde diktatör Jorge Ubico’yu devirir. Hemen ardından ise ilk seçimler yapılır. Bu seçim ülke tarihine ilk serbest seçimler olarak geçer. Seçimleri kazanan isim ise devrik hükümet tarafından komünist olmakla suçlanan 1904 doğumlu Jose Arevalo Bermejo olur.

Bir sonraki seçimlerde ise kazanan yine bir sosyalist parti olur. Toplam oyun %65’ini alan Jacoba Arbenz iktidara gelir. Özellikle bu dönemde ülkede pek çok reform yapılır. Solcu demokrat başbakan Arbenez ilk olarak toprak sahibi olmayan Maya köylülerini toprak sahibi yapmak için reformlar gerçekleştirmeye başlar. İlk olarak grev ve sendikal örgütlenmeye olanak tanırlar. Gelir dağılımının adaletsizliği çözmeye ve eğitim sistemine yönelik tedbirler alırlar. Tarımda yeni düzenlemeler getirip, dış ticarete vergi koyarlar. Ancak hükümetin tarım ve dış ticaret konusundaki yeni tutumu ABD kökenli tarım tekellerini rahatsız eder. Birleşik Meyva Şirketi (United Fruit Company)’nin isteği üzerine Başkan Arbenez’den kurtulmak üzere tarım tekellerine arka çıkan CIA 1954’te yapılan askeri bir darbeyle yönetime son verir, Arbenez görevden alınır. Arbenez aynı sene ülkeyi terk ederek Meksika’ya gider.

Bu durum demokrasiye savunan kitleleri bir araya getirir, gerilla birlikleri oluşur. Zaman içinde bu gerilla birlikleri silahlanmaya başlar ve yönetime karşı ayaklanır. Gerilla hareketini bastırmak için bu kez de devlet terörü başlar. 1962 – 1998 arası tam 36 sene süren iç savaşta 250 bin kişi hayatını kaybeder, 500 bine yakın insan ise kaybolur. Guatemala iç savaşı döneminde cunta eliyle binlerce çocuğun kaçırıldığı ya da evlatlık olarak verildiği yeni hükümet tarafından yapılan soruşturmalar neticesinde ortaya çıkar.

Guatemala City-3

Bu kadar çok iç savaş ile boğuşmuş bir ülke Lenin barış ödülü ve Nobel barış ödülü alan edebiyatçılar da çıkartmış. Annesi Maya yerlisi olan Asturias, 1966’da Lenin barış ödülü, 1967’de ise Nobel edebiyat ödülü almış. Eserlerinden bazıları Kasırga, Yeşil papa, Gözleri açık gidenler, Sayın Başkan’dır. Bir diğer Nobel ödüllü kişi ise Maya kökenli kadın lider Rigoberta Menchu. 1992’de Nobel Barış Ödülü almış

Guatemala’da özellikle 1995 sonrası yapılan başkanlık seçimlerinde kadın adayların da kıyasıya aktif siyaset içerisinde yarıştıkları gerçeği var. Ancak her seçim ve seçim öncesinde ülkenin çeşitli yerlerinde protesto gösterileri oluyormuş.

Guatemala City-4

Günümüzde halen başkanlık sistemi ile yönetilen ülkenin cumhurbaşkanı, emekli bir Tuğgeneral olan Otto Perez Molina.


HÜSEYİN YILMAZ kullanıcısının resmi
Yazar Hakkında

HÜSEYİN YILMAZ

 1942 Sinop Ayancık doğumluyum. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi mezunuyum. Mecburi hizmet nedeni ile Hakkari, Yüksekova, Siirt’te görev yaptım. Otuz yıl boyunca Göz Hastalıkları uzmanı olarak Sinop’ta görev yaptıktan sonra emekli oldum. Yıl içinde dönüşümlü olarak Sinop, Bodrum ve İstanbul’da yaşamaktayım. Çalıştığım süre içerisinde dünyayı gezmek,...