Hangi Ülke Yeniyılı Nasıl Kutluyor?

Kendi ülkemizde alışılmış yeniyıl adetlerine baktığımızda donatılmış masalar, arkadaş-aile toplulukları ortama uygun müzikler, danslar ve saatler ocak ayının ilk saniyelerini yani 12’yi gösterdiğinde kucaklaşmalar-öpüşmeler şeklinde uzayıp giden ritüeller görüyoruz. Fakat dünyanın geri kalanında adetler nasıl? Batı yarıküresi olarak genellikle yeniyıla ocak ayında giriyoruz fakat bazı ülkeler-bölgeler için bu böyle değil. Çin’e baktığımız zaman yeniyılın ocak sonu veya şubat başı kutlandığını görüyoruz. Öne çıkan diğer ülkeler ve ritüelleri de son derece ilginç! 

1

Kurşun dökmelerine ramak kalan Finlandiyalılar.. Evet burada gerçekten şaşırabilirsiniz ama Finlandiya'da tıpkı bizim kurşun dökme işlemine benzeyen bir gelenek var. Eritilen teneke benzeri bir madde hızlıca soğuk suyun içine atılıyor ve fiziksel hal değiştirmesi bekleniyor. Katılaşan maddenin şekillerine ve anımsattıklarına göre kaderiniz hakkında yorumlar yapılıyor.   

Yastık altından gelen kocalar İrlanda’da yeniyıl gecesinde yastığın altına ökseotu koymak yaygın bir gelenek çünkü bunun kızlar için uygun bir koca bulmakla ilişkisi var. Ökseotu dalının onların gelecekteki eşlerini bulmalarına yardımcı olacağına inanıyorlar. İrlanda’nın bir de şöyle bir batıl inancı var eğer ayın 31’den sonra evinize ilk giren kişi uzun, esmer, yakışıklıca bir adamsa bu iyiye işaret fakat kızıl, kırmızı saçlı bir kadınsa ilk ziyaretçiniz o zaman yıl boyunca belalar sizinle olacaktır. 

2

Dünyaya inen tanrılar Yeniyıla Japonya’da giriyorsanız bir gece öncesinden arka arkaya çalan tapınak zil sesleriyle şaşırabilirsiniz. Fakat bunun ciddi bir anlamı var, Japonya’da yılbaşı arifesinde yeniyıl tanrısı Toshigami’nin yeryüzüne indiğine inanıyorlar bu yüzden Budist tapınaklarının zilleri 108 defa çalınıyor. 

İspanyanın 12 üzümü İspanya’da yeniyıl için geri sayım yapılırken her vuruşta 12 üzüm tanesi yeniliyor çünkü bunun şans getirdiğine inanılıyor. Fakat onlar şans getirdiğine inansa da 1895 yılında artan üzüm miktarını eritmeye çalışan çiftçiler bunun para getireceğine inanmışlar ve bu gelenek bir şekilde doğmuş bulunmuş.

Arife gününde yazılan çocuk mektupları Belçika’da görülen bu gelenekte çocuklar yeniyıldan önceki gece ebeveynlerine ya da büyükanne-büyükbabalarına mektup yazıyorlar. Bu ritüel oldukça önemli, dekorasyon dahi kağıt, zarf dekorları, melek ve çocuk figürlerinden oluşuyor.

Soğan asmak-kapıya nar koymak Yunanistan’da yeniyılı arifesinde kapıya soğan ya da ‘’kremmida’’ asmak (girilecek olan yıla atıfta bulunularak) yeniden doğuş olarak algılanıyor ve oldukça yaygın bir inanç. Soğanlar asıldıktan sonraki sabah ebeveynler tarafından çocukları uyandırmada kullanılıyor, bu işlem asılan bitkinin çocuklara hafif darbelerle vurulmasıyla oluyor ve kiliseye gitmeden önce yapılması gerekiyor. Bunun yanında yeniyıl gününde evin girişine nar koymak bir diğer gelenek. Bu hareketin ise refah ve bolluk getireceğine inanıyorlar. 

3

Danimarkalıların büyük kekleri.. Danimarka’ya baktığımızda Kransekage adında koni şeklinde geleneksel bir kek görüyoruz. Hatta dekorasyonlarına bakıldığında da kek figürleri görülüyor. Evet gelenek bu kek, yemelisiniz. Bir diğer adetleri ise 1 Ocak tarihinde arkadaşlarının kapılarına tabak atmaları. Tabii bunu herkese yapmamanız önemli. 

Birkaç adam gücünde olmak isterseniz eğer.. Estonya’da yaygın olan bir inanış var, eğer yeniyıl arifesinde 9, 10, 11 hatta 12 öğün yemek yerseniz, gelecek yıl yediğiniz öğün sayısı kadar güce sahip olursunuz. Tabii burada küçük bir nüans var, tabanızı silip süpürmemelisiniz, bir kısım yemek geride kalmalı yoksa evi ziyaret eden ruhlar ve atalarınız memnun kalmazlar.

Bademli domuzlarla gelen şans Almanya’da bademli domuzlu donatlar(marzipan pig olarak biliniyor) yemek ve televizyon izlemek yılbaşının ayrılmaz ikilisi. Televizyon izlemek derken spesifik bir şey kastediliyor, Almanlar 1920’lerin British Cabaret’ini Dinner For One’ı siyah beyaz halde izlemeyi seviyorlar.

4

2 kez yapılan kutlamalar Makedonya’da yeniyıl arifesi 31 Aralık ve 14 Ocak olmak üzere iki kez kutlanıyor. Bu gelenek Makedonya’nın Ortodoks Takvimi’ne dayanıyor. Ayın 31’inde yapılan kutlamalarda gün boyu havai fişekleri görebilirsiniz fakat havai fişekler 31’inde atılsa da çocuklar yakınlarından hediyelerini 14 Ocak’ta alabiliyorlar. 

İyi bir kariyer için tabak tabak fasulye Arjantin’de yeniyıl arifesinde, saatler henüz 12’yi göstermemişken fasulye yemenin yıl içinde kariyer için iyi sonuçlar getireceğine inanılıyor. Bunun yanında evde takım elbise giymenin yeniyılda bol seyahat getireceğine de inanıyorlar, bizden söylemesi ateş olmayan yerden de duman çıkmaz. 

Düşmanlarınızı yakmak Ekvatorda yapılan bu ritüelde tabii ki canlı herhangi bir şey yakılmıyor. Fakat düşmanları sembolize eden, ağaç, kağıt gibi maddelerden yapılan kuklalar ateşe atılıyor. Ritüel toplu halde, pek çok insanın katılımıyla gerçekleşiyor.