Google+

Arama formu

İNSANLIĞA YARDIM İÇİN HER YIL KANLARI SÜZÜLEN ÇEYREK MİLYON ATNALI YENGECİNİN HİKAYESİ

Bu yazı Gezimanya üyesi EBRU ÖZER tarafından yazılmıştır. Yazılarınızı sitemizde yayınlamak isterseniz üye olabilirsiniz.

Daha önce atnalı yengecini görmüş ya da hakkında bir şey okumuş muydunuz?

Bilmiyorsanız bu yazı tanımanıza yardımcı olacaktır. Fotoğrafta görmüş olduğunuz, mavi kanları bir şişe içerisine toplanan canlı atnalı yengecinin ta kendisi. Hemen belirtmeliyiz ki bu işlem tıp alanında kullanılmak için yapılıyor ve yengeçlerin mavi kanı bakteriyal kontaminasyonu test etmek için kullanılıyor.

İNSANLIĞA YARDIM İÇİN HER YIL KANLARI SÜZÜLEN ÇEYREK MİLYON ATNALI YENGECİNİN HİKAYESİ

Her yıl sayısız insan yaşamı bu kan sayesinde kurtuluyor bu yüzden oldukça değerli. Fakat insanlığın bu hizmetten faydalanabilmesi için bu hayvanların kanının süzülmesi gerekiyor.

‘’Ne için yapılıyor?’’ sorusunu açığa kavuşturmak gerekirse şöyle ki, yengeçlerin kanında bulunan bir kimyasal, bakteri endotoksinlerinin varlığını tespit edip onları yakalayabiliyor. Yakaladıktan sonra ise onları kaçamayacakları bir kılıfla çevreliyor.

Burada koagülan yani pıhtılaşma durumu söz konusu. Bu madde sayesinde -araştırmacılar ona jöle, jel anlamına gelen ‘’gel’’ diyorlar- solüsyonlarda, önemli medikal malzemelerde bakteri kontaminasyonu olup olmadığı bir test vasıtasıyla anlaşılıyor ve pıhtılaşma meydana gelmediği takdirde onun temiz, bakteriden arınmış olduğu kesinleşiyor.

İNSANLIĞA YARDIM İÇİN HER YIL KANLARI SÜZÜLEN ÇEYREK MİLYON ATNALI YENGECİNİN HİKAYESİ-1
Fotoğraf: wetlandsinstitue.org

Yapılan testin adı LAL. Açılımı  Limulus amebocyte lysate, yengeçin latince ismiyle -Limulus polyphemus- harmanlanmış bir isim. Test günümüzde oldukça önemli, FDA için de olmazsa olmazlardan. Sadece solüsyonlarda kullanılmıyor, ameliyat malzemelerinde, aletlerde ve insan vücuduna girecek takılacak her türlü şeyin sterilizasyonunu tayin etmede önemli rol oynuyor.

Atnalını yengeci kanının temelde iki farklı özelliği var. Birincisi hemoglobinlerinde bulunan bakırdan dolayı kanlarının mavi olması ikincisi ise yukarıda bahsettiğimiz bakteriyal toksinleri takip edip yakalama özelliği.

Yapılan işlemin rahatsız edici olduğu aşikar. Bütün bunlar bilim kurgu değil postmodern teknolojinin getirdikleri.

İşlemin rakamlara vurulmuş haline baktığımızda da durum pek iç açıcı değil. Yengeçler yakalandıktan sonra kanlarının yaklaşık %30’u süzülüyor ve tekrar denize bırakılıyorlar. Fakat istatistiksel verilere göre hayvanların %10-30’u bu işlem esnasında ya da sonrasında hayatını kaybediyor. Ayrıca bir diğer araştırmaya göre kanın süzülmesinden sonra dişi atnalı yengeçlerinin pek çoğu yumurtlama alanına gidemiyor ve populasyonun yenilenme hızı düşüyor.
İşlemin tamamlanması 24 ile 72 saat arası sürüyor, ardından alındıkları bölgelere geri bırakılıyor. Toplanan kanlar piyasaya hakim olan 5 büyük firmadan birine gidiyor ve kullanım için süreç başlıyor.

Yazının ana konusunu oluşturan testi bir kenara bırakır atnalı yengeçlerine odaklanırsak rahatsız ediciliğin boyutu artıyor. Çünkü bu hayvanların insanlar tarafından kolonial zamanda da kullanıldığını görüyoruz. Üstelik gübre olarak. At nalı yengeçleri uzunca bir süre gübre olarak kullanıldı ve bu ciddi bir pazara dönüştü.

İNSANLIĞA YARDIM İÇİN HER YIL KANLARI SÜZÜLEN ÇEYREK MİLYON ATNALI YENGECİNİN HİKAYESİ-2

Bu olaydan sonra 1970’lerde ise balıkçılar tarafından çok güzel yem olabilecekleri farkedildi ve ekmeğini denizden kazananların eliyle bir darbe daha aldı.

Atnalı yengeçlerinin görünüşlerinden dolayı çok sevilmediği, daha kolay öldürülebilecekler sınıfına dahil edildiği oldukça açık. Örneğin LAL testi tavşanlardan elde edilen materyalle de yapılabiliyordu fakat hem daha pahalı hem de daha zahmetliydi. Üstelik tavşanların oldukça sevimli olduğunu da eklemek gerek.

Sözü çok uzatmadan ve hangi tür olduğunu bir kenara bırakarak insanlık için, sağlık için laflarının yanında borçlu olduğumuz doğaya, hayvanlara sizce de daha samimi elimizden gelenin en iyisiyle yaklaşmamız gerekmiyor mu?
 
Kaynak: http://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/02/the-blood-harvest/...