Sinop Cezaevi

Sinop Cezaevi, Sinop ilinde bulunan ve yüzyıllardır pek çok kader mahkumuna mesken olan tarihi bir cezaevidir.

Çok fazla yaşanmışlığın ve acının olduğu devasa kule görünümündeki yapı, günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından açık hava müzesi haline getirilmiştir.

Her yıl yaklaşık 250 bin ziyaretçi ağırlayan cezaevi, aynı zamanda köklü bir tarihe sahiptir. İçerisinde hücreler, koğuşlar, çeşitli atölyeler, küçük bahçeler, stratejik önemi büyük olan yerlerde gözetleme kuleleri, idari daireler, revirler, muhasebe, savcı odaları ve eski yataklar bulunan cezaevi pek çok şarkı ve şiire de ilham olmuştur.

Sinop Cezaevi müzeye dönüştürülünce, Sinop yeni cezaevi açılmıştır. Evliya Çelebi’nin de Seyahatnamesi’nde sözünü ettiği tarihi cezaevi, kültürel gezinize farklı bir boyut katmak isterseniz mutlaka deneyimlemeniz gereken atmosferler arasında bulunuyor.

Sinop Cezaevi Hakkında Bilgi 

Çocuk ıslah evi, kadınlar koğuşu, zindanlar, demir kapılar, gözetleme kuleleri ve çok daha fazlasına sahip olan Sinop Cezaevi, Anadolu’nun Alkatrazı olarak bilinir. 1999 senesinde işlevini yitirerek müze haline dönüştürülen yapı, üç yanı denizle çevrili olan bir kale içinde konumlanır. Sinop Cezaevi hikayesi günümüzden epey uzak bir tarihte başlar.

Cezaevi kompleksi, ilk olarak 4000 yıl önce Gaskalılar tarafından inşa edilir. Himayesinde kaldığı uygarlıklar arasında Grekler, Pontus, Roma, Selçuk, Bizans, Osmanlı ve Türkiye vardır. Osmanlı döneminde kale, onarımdan geçerek güçlendirilir.

Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde kalenin ihtişamını ve karamsar atmosferini “Büyük ve korkunç bir kaledir. 300 demir kapısı, dev gibi gardiyanları, kolları demir parmaklıklara bağlı ve her birinin bıyığından 10 adam asılır nice azılı mahkumları vardır. Burçlarında gardiyanlar ejderha gibi dolaşır. Tanrı korusun, oradan mahkûm kaçırtmak değil, kuş bile uçurtmazlar” tanımıyla açıklar.

Sinop Cezaevi Hakkında Bilgi

Kale 1887 senesinde zindana dönüştürülür. Ayrıca hamam yaptırılır. 1939 senesinde ise çocuk ıslah evi olarak da kullanılması için bir bina daha inşa edilir.

Sinop Cezaevi’nde yatan kişiler arasında Kırım Hanı Devlet Giray, Sabahattin Ali, Refik Halit Karay, Mustafa Suphi, Ahmet Bedevi Kuran, Ruhi Su, Burhan Felek, Zekeriya Sertel, Refii Cevat, Hüseyin Hilmi, Osman Cemal Kaygılı, Celal Zühtü Benneci ve Necip Fazıl Kısakürek bulunur. Kesin bir kaydı olmamakla birlikte bir dönem Nazım Hikmet’in de burada kaldığı söylenir.

Hatta “Aldırma Gönül Aldırma” olarak popüler olan Edip Akbayram’ın şarkısı aslında Sabahattin Ali’nin burada yattığı dönemde yazdığı Mahpushane Türküsü adlı şiiridir.

Sinop Cezaevi anıları daha pek çok şiir ve şarkıya da konu olur. Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz, Pardon, Bizim Hikaye gibi filmlerin bazı sahneleri Sinop Cezaevi‘nde çekilir. Mekan; Köpek, Parmaklıklar Ardında, Esir Şehrin Gözyaşları ve Tatar Ramazan dizilerine de plato olur.

Sinop Cezaevinden Kaçanlar 

Sinop Cezaevi, korunaklı bir kale olmasının yanı sıra üç tarafı deniz ile çevrili olduğu için kaçabilmek tarih boyunca pek olası olmamıştır. Şartların da oldukça ağır olduğu düşünüldüğünde buna teşebbüs eden kişi sayısı bir elin parmaklarını geçmemiştir. Günümüze kadar Sinop Cezaevi‘nden kaçanların 3 kişi olduğu bilinir.

Firarilerin arasında ilk akla gelen isim idam mahkumu olan Emin Aladağ‘dır. Mahkum ayakkabının içinde hapishaneye soktuğu demir testereyle uzun uğraşlar sonucunda firar eder. Yolu denize çıkan suçlu yüzerek karaya ulaşır. Fakat mahkum günler sonra açlığa dayanamayarak birinden yardım istemeye karar verir. Kapısını çaldığı ev bir polisin evi çıkınca deşifre olan Aladağ tekrar hapsi boylar. Ancak daha sonra 1987 yılında bir af yasası çıkınca hayatı kurtulur ve serbest bırakılır.

Firar etmeyi başaran kişilerden bir diğeri ise lağım kanalından denize ulaşır. Bilinen üçüncü ve son firar ise Türkiye Komünist Partisi’nin kurucusu Mustafa Suphi‘dir.

Sinop Cezaevi Bölümleri 

3 tarafı denizlerle çevrili olduğu için nemden bir kibritin bile yanmadığı söylenen Sinop Cezaevi 3 bölümden meydana geliyor. Sinop Cezaevi zindan mekana girişte sol tarafta bulunuyor. İçerisi oldukça karanlık ve burada gemi aksamı gibi büyük zincirler Sinop Cezaevi anıları ile duvarlarda duruyor. Boyun ve bilekler için yapılan kelepçeler ziyarete gidenlerin içini ürpertiyor.

Zindanın biraz daha ilerisinde ziyaretçi odası yer alıyor. Zindandaki ziyaretçi odası size konforlu bir çağrışım yapmasın. Çünkü burada mahkumlar ve ziyaretçiler bir metrekareden daha küçük alanlarda karşılıklı görüşüyor. Labirent şeklindeki bu yapı karamsar atmosferi ile insanın içine korku salarak doğal bir caydırıcı yöntem olabiliyor.

Sinop Cezaevi Bölümleri

Diğer iki kısımda da hücreler, koğuşlar, çeşitli atölyeler, küçük bahçeler, stratejik önemi büyük olan yerlerde gözetleme kuleleri, idari bina, çok eski bir mahkum nakil aracı, revir, muhasebe, savcı odası gibi odalar, eski yataklar bulunuyor. Burayı gezmek en az 1-2 saat alıyor.

Dışarıdaki çay ocaklarının olduğu yere giderken bir kirişte “Kan, kanla değil, su ile yıkanır. Öç almanın sonu yoktur. William Şhekspir” yazıyor. Mahkumların kolay anlayabilmesi için Shakespeare’in öyle yazıldığı söyleniyor. Sinop Cezaevi‘nde yaşananlar tüm ağırlıklarıyla duvarlara işlemiş adeta.

Gezerken içinizdeki sebepsiz mutsuzluğun ve gerginliğin çıktığınız zaman yok olduğunu fark edip derin bir nefes alabilirsiniz.

Sinop Cezaevi Giriş Ücreti ve Ziyaret Saatleri 

Giriş Ücreti: 6 Türk Lirası

Ziyaret Saatleri
Yaz dönemi (15 Nisan-2 Ekim): 09.00-19.00
Kış dönemi (3 Ekim- 14 Nisan): 08.00-17.00 saatleri arasında gezebilirsiniz.

Sinop Cezaevi Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı olduğundan Müzekartınız varsa yılda 2 kere, Müzekart+’ınız varsa sınırsız olarak ücretsiz gezebilirsiniz.

Sinop Cezaevi İletişim

Adres: Kaleyazısı, Cumhuriyet Cad., Sinop Merkez/Sinop
Telefon: (0368) 261 67 67

Sinop Cezaevi Nasıl Gidilir? 

Minibüs: Eğer toplu taşımayı tercih edecek olursanız Sinop merkezden kalkan ve cezaevine giden minibüsleri kullanabilirsiniz.

Otomobil: İnceburun’dan yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta bulunan cezaevine gitmek için şahsi aracınızı kullanacak olursanız açık adres ile navigasyon desteği alabilirsiniz.