Google+

TÜRKİYE'DE VE DÜNYADA KÜTÜPHANELER

711007 Mar 2016Özel Yazı

Yapılan araştırmalar ve arkeolojik kazılardan anladığımız kadarıyla kütüphenelerin geçmişi MÖ 7. yüzyıla değin uzanmaktadır. Yazının icadı ile birlikte bilgiyi kalıcı bir şekilde kaydetmek ve paylaşmak kitaplar sayesinde olmuştur. Bunun yanında kitapları belli bir mekanda toplayıp konularına göre sınıflandırarak bilgi hazinesi meydana getirmek ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır.

Medeniyetlerin gelişmişlik seviyesi ile paralel bir biçimde öne çıkan şehirlerin olmazsa olmazlarından biri de kütüphaneler olmuştur. İnternette ve diğer teknolojik gelişmelere rağmen kütüphaneler uzun süre vazgeçilmezler arasında yer alacaklardır.

Tarihte Bilinen İlk Kütüphane: Ninova Kütüphanesi
 
TÜRKİYE'DE VE DÜNYADA KÜTÜPHANELER
Fotoğraf | Venus Tablet of Ammisaduqa, British Museum

Tarihte bilinen ilk kütüphane Asurlular tarafından MÖ 7. yüzyılda Dicle Nehri'nin batı kısmında Musul’a çok yakın bir yerde bulunan Ninova şehrinde kurulmuştur. Yazıyı ilk keşfeden Sümerler bu topraklarda yaşamışlar ve Asurlularla yakın ilişki kurmaları dolayısıyla Asurlular, tarihin erken döneminde yazıyı kullanmışlardır. Bu medeniyetler bilgileri gelecek kuşaklara aktarma ihtiyacı hissetmişler ve bunun sonucunda kütüphaneler oluşmuştur. Bu kütüphanede yer alan kitaplar kil tabletler üzerine yazılmıştır. Günümüzde Ninova Kütüphanesi'nde yer alan kil tabletlerden birçoğu İngiltere’deki Britanya Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.

İskenderiye Kütüphanesi

TÜRKİYE'DE VE DÜNYADA KÜTÜPHANELER-1
Fotoğraf | İskenderiye Kütüphanesi

Mısır, tarihte bilinen en önemli bilim merkezlerinden ve kütüphanelerinden biri olan İskenderiye Kütüphanesi'ne ev sahipliği yapmıştır. Kütüphanenin ismi İskenderiye şehrinden gelmektedir. İskenderiye Kütüphanesi yalnızca yazılı kaynakların toplandığı ve sınıflandırıldığı bir binanın ötesinde ülkedeki tüm hayvan ve bitki örneklerinin yer aldığı müzesi, rasathanesi ve botanik bahçesi olan büyük bir yapı olarak hizmet vermiştir.

Kütüphane kimler tarafından yapıldığı tam olarak bilinmeyen kişi ya da gruplarca yakılmıştır. 2002 yılında eski İskenderiye Kütüphanesi'nin bulunduğu düşünülen bölgede yeni İskenderiye Kütüphanesi kurulmuştur.

Kongre Kütüphanesi
TÜRKİYE'DE VE DÜNYADA KÜTÜPHANELER-2
Fotoğraf | Kongre Kütüphanesi

ABD’nin başkenti Washington DC’de üç farklı binada hizmet veren kütüphane, dünyanın bünyesinde en çok kitap ve raf bulunduran kütüphanesi olarak özel öneme sahiptir. 470 dilde 29 milyondan fazla kitap ve diğer yayına sahip kütüphane, içlerinde Gutenberg İncili de dahil olmak üzere 58 milyon el yazmasını da barındırmaktadır.

Türkiye'deki Kütüphaneler

Türkiye'nin 900 yıllık bir kütüphane geleneği vardır. İlk kütüphaneler, Anadolu’da ilk beylikler ve Anadolu Selçukluları döneminde kurulmuş, Osmanlılar tarafından geliştirilmiştir. Osmanlılarda ilk kütüphane Osman Bey zamanında İznik’te, ikincisi ise Edirne’de Lala Şahin Paşa tarafından kurulmuştur. II. Abdülhamit döneminde ilk kez devlet bünyesinde kurumsal bir kütüphane kurulmasına karar verilmiştir.

Türkiye’deki İlk Devlet Kütüphanesi: Beyazıt Devlet Kütüphanesi

TÜRKİYE'DE VE DÜNYADA KÜTÜPHANELER-3
Fotoğraf | Beyazıt Devlet Kütüphanesi

II. Abdülhamit’in kişisel malvarlığından yaptığı destekle Beyazıt Camii Külliyesi'nin imaret kısmında 1882 yılında restorasyona başlanmış ve 1884 yılında Kütüphane-i Umumi-i Osmani adıyla ilk devlet kütüphanesi hizmete açılmıştır. Devlet tarafından bizzat kurulan ilk kütüphane olup kurulduğu dönemde milli kütüphane işlevi de görmüştür.

Mimari olarak yapıldığı dönemin özelliklerini yansıtan oldukça güzel iki tarihi binada 40 binin üzerinde eseriyle yılda ortalama 40–50 bin ziyaretçiye hizmet vermeye devam etmektedir.

Milli Kütüphane

Milli Kütüphane 1948’de hizmet vermeye başlamış 1950’de yayımlanan kuruluş kanunu ile resmi kimlik kazanmıştır. Kütüphanenin kuruluş amacı; milli kültür araştırmalarını mümkün kılmak, bu konuya elverişli bütün eserleri bir araya toplayarak ilim çalışma ve araştırmalarını kolaylaştırmaktır. Kütüphane kurulduğunda yalnızca 8.000 adet kitapla hizmet vermekte iken bir yıl gibi kısa bir sürede bulundurduğu eser sayısı 60.000 seviyesine çıkmıştır.

TÜRKİYE'DE VE DÜNYADA KÜTÜPHANELER-4
Fotoğraf | Milli Kütüphane
 
Kütüphane içerisinde yaklaşık 1 milyon 270 bini basma eser olmak üzere toplam 3 milyondan fazla eser bulunmaktadır. Üniversite öğrencileri ve araştırmacılara açık olan Milli Kütüphane haftanın her günü ziyaretçilerine hizmet vermektedir.

-
Yorum göndermek için Giriş Yapın veya Üye Olun

Yorumlar(0)

Yorumlar