Google+

Arama formu

BİR ANITKÖY CUMALIKIZIK

Bu yazı Gezimanya üyesi SEMRA KADAİFÇİOĞLU YEŞİL tarafından yazılmıştır. Yazılarınızı sitemizde yayınlamak isterseniz üye olabilirsiniz.

“Oğuz boylarından Kızıklar, Tokat civarında yaşarken, Bursa’da Karakeçili aşiretinin bulunduğu bölgeye gelerek, Ertuğrul Gazi’den yerleşmek için bir yer isterler. Karakeçili aşireti, Kızıkların bu isteğinden rahatsız olur. Bunun üzerine Ertuğrul Gazi, Kızıklar ile Karakeçililer arasında oluşabilecek düşmanlığa engel olmak için Kızıklar’a, Keşiş Dağı’nın (Uludağ) yamacında bir yer gösterir.

Cumalıkızık

İki Oğuz boyu arasında dostluk kurulması için de, Kızık boyu beyinin 7 oğlunu Karakeçili aşiretinden kızlarla evlendirir. Kızık beyinin oğullarından Cumali Bey ve ailesi Cumalıkızık’ta, Fethi Bey Fethiyekızık’ta, Hamlı Bey Hamalıkızık’ta, Dal Bey Dallıkızık’ta, Bayındır Bey Bayındırkızık’ta, diğer iki oğlu da Derekızık ile Değirmenlikızık da yerleşirler.” 

Cumalıkızık-1

Keşiş Dağı etekleri ile vadiler arasına Kızıklar’ın yerleşmesi nedeniyle olsa gerek ki; oralarda kurulmuş bütün köylere “Kızık” denilmiş. Bir başka rivayete göre, diğer Kızık köylerindeki köylülerin cuma namazı için toplandığı yer olan bu köye  “Cumalıkızık” adı verilmiş. Osman Bey'in kurulduğu günün cuma günü olması sebebiyle bu köye "Cumalıkızık" adını verdiği ise bir başka söylence… Bursa’nın şipşirin ve rengarenk köylerinden biri olan Cumalıkızık, narenciye, incir ve kestane ve ceviz ağaçları ile çevrili, bol oksijenli, Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerinin görülebileceği, 700 yıllık bir köy…

Cumalıkızık-2

Bursa’nın doğusunda, Ankara yolu üzerindeki Cumalıkızık Köyü, sahip olduğu değerler açısından aynı zamanda “UNESCO Dünya Mirası Listesi”nde yer alıyor. Bir zamanlar “Kınalı Kar“ dizisinin çekimlerinin yapılması ile de ünlenen köyde, köy halkı dizi çekimlerinden sonra gelen ziyaretçilere bir yandan yöresel ürünlerini sunarken, zaman içinde gözlemeciler, kahvaltıcılar, hediyelik eşya dükkanları da açılmış. Köy evlerinde verilen kahvaltılarda gözlemeler, ev yapımı reçeller, köy peynirleri, tereyağı ve yeşillikler süslemiş sofraları.

Cumalıkızık-3

Genelde üç katlı, moloz taş, ağaç ve kerpiçten yapılmış, pencereleri kafesli veya cumbalı, yüzyıllık evler, çınar ağaçlarının gölgesindeki köy kahvelerinin süslediği kaldırımsız, taş döşeli, daracık, Cumalıkızık sokaklarında dolaşırken kendinizi bir zaman tünelinde gibi hissediyorsunuz. Köyün sokakları o kadar dar ki; hatta iki kişinin yan yana yürümesinin mümkün olamayacağı darlıkta sokaklar bile var. “Cinci Çıkmazı” adı verilen geçit için dünyanın en dar sokağı diyenler bile var. Cumalıkızık’ın daracık sokaklarında gezerken, aklıma Prag’da darlığı nedeniyle, iki başına trafik ışıkları konulmuş olan sokak geliveriyor. Yassı taş döşemeli dar sokakların orta kısımları, yağışlı günlerde suyun akıp gitmesi için hafif çukur bir kanal haline sokulmuş.

Cumalıkızık-4

Tarihi dokusunu kaybetmeden yaşayan köydeki evlerin bazıları restore edilerek, dükkan, kafe ve restoran olarak hizmet vermeye başlamış. Küçücük tezgahlar, minyatür dükkanlar ve köy pazarı gibi bir yer var köyün hemen girişinde. Ev yapımı reçeller, sebze, meyve, domates ve biber salçası, peynir çeşitleri, ev baklavasıerişte, köye özgün ekşi mayalı, odun ateşinde pişen köy ekmeği, cevizli ekmek, patlıcanlı, cevizli salçalar, ısırganlı köy tarhanasısilor (mantı), kurutulmuş meyveler ve daha neler neler…  

Cumalıkızık-5

Köyün kadınlarının ördüğü rengarenk patikler, çoraplar, yemeniler, şallar, yöresel eşyalar ve takılar tezgahları süslüyor. Geleneksel köy yerleşimlerindeki, cami, köy kahvesi ve ulu çınar üçlemesi ile  oluşan meydanında, köy halkı tarafından bağışlanmış, köyün 700 yıllık geçmişini anlatan bir müze olan Cumalıkızık Etnografya Müzesi var. Köyün tarih boyunca yaşam tarzını, kültürünü, örf ve adetini müzede görmek mümkün.

Cumalıkızık-6

Ayrıca Osmanlı Devleti'nin ikinci padişahı Orhan Bey'in köye verdiği bir berat da yine müzede sergileniyor. Bahçesinde at arabaları, dibek taşı, yalak, üzüm çiğneme teknesi gibi nesneler, müzenin içinde mutfak eşyaları, aydınlatma ve ısınma araçları, av malzemeleri, tarım aletleri, silahlar, av malzemeleri, binek ve taşıma araçları, Keşiş Dağı'nda bir zamanlar sürüler halinde yaşayan geyiklerden kalma dev geyik boynuzu, semerler var.

Cumalıkızık-7

Köy Meydanı'nda tescili yapılmış iki anıtsal çınar karşılıyor gelenleri. Köyün camisi, caminin yanındaki Zekiye Hatun Çeşmesi ve tek kubbeli hamamı Osmanlı devrinden kalma. Köyde, Bizans Devri'nden kalma bir de kilise kalıntısı var. Diğer Kızık köylerinin tarihi dokularını kaybetmelerine rağmen, sadece Cumalıkızk Köyü'nün korumasının nedeni; Kurtuluş Savaşı Dönemi'nde Cumalıkızık Köylülerinin Yunan ordusuna karşı direnmesi olduğu da söylenceler arasında…

Cumalıkızık-8

Köyün tarihsel dokusu ve yapıları, 1980’de Anıtlar Yüksek Kurulu kararı ile koruma altına alınarak her türlü yapılaşma izne bağlanmış. Ertesi yıl “Kentsel ve Doğal Sit Alanı” ilan edilerek, 250’yi aşkın ev, taş döşeli dar sokaklar koruma altına alınmış. Cumalıkızık halkının, başlıca geçim kaynağı olan tarımsal üretimin en önemli ürünleri kestane, üzüm, böğürtlen, kiraz ve ahududu. Ahududu köyün simgesi haline gelmiş ve her yıl haziran ayında şenliği yapılıyor. Kestaneli tarhana çorbası ve mafiş tatlısı en önemli yiyeceklerinden.

Cumalıkızık-9

Kısacık bir zaman diliminde ziyaret ettiğimiz Cumalıkızık için söylenecek belki daha pek çok söz var. Ancak bu defa bu kadarını yazabildim. Belki bir sonraki gidişimde şimdi söylemediklerimi de söyleyecek kadar kalabilirim. Hatta belki siz benden önce gidersiniz de ben sizin söylediklerinizi dinlerim… 

Etiketler


SEMRA KADAİFÇİOĞLU YEŞİL kullanıcısının resmi
Yazar Hakkında

SEMRA KADAİFÇİO...

YOLCULUK HİKAYELERİ... Çocukluğumdan bu yana yaşadığım yerden farklı coğrafyalardaki yaşam biçimlerine ve kültürlerine ilgi duymuşumdur… İnsanın gelişiminin ve düşünce şeklinin bu sayede zenginleşeceğine olan inancım ile gerek kendi ülkemdeki, gerekse diğer ülkelerdeki yaşamlara tanık olabilmek için bulduğum her fırsatta yola çıkmak...