Google+

Arama formu

MAYALARDAN BU YANA GUATEMALA

Orta Amerika’nın en tanınmış ülkelerinden biri olan Guatemala; kuzeyde Meksika, doğuda Belize ve Honduras, güneyde ise El Salvador ile komşudur. Ülkenin batısında Büyük Okyanus, doğusunda ise Karayip Denizi yer alır.
 
Ülkenin yüzölçümü 110.000 km2, nüfusu ise yaklaşık 15 milyon kişidir. Guatemala’da 2 ana kesim var; INDIO denilen maya kökenli yerliler ve LADINO denilen İspanyol-yerli karışımı melezler. Nüfusun % 50’sinden fazlası Amerikan-Kızılderili karışımı olan Indiolar’dır. Diğer kesim ise İspanyol-Kızılderili karışımı olan Mestizolar yani Ladinolar’dır. Ladinolar nüfus olarak Indiolar’dan çok daha az olsalar da yönetim onlarda. Indiolar kendi içlerinde çok bölünmüş durumdalar.

Guatemala City

Guatemala City-1

Hem kendi içlerinde üstünlük mücadelesi veriyorlar hem de toplu olarak Ladinolar’a karşı mücadele ediyorlar. Asıl halkın kökeni ise Mayalara kadar uzanmaktadır. Hatta buradaki Kızılderililer denen asıl yerli halk halen bazı Maya geleneklerini sürdürmektedir. Çünkü eski çağlarda Guatemala, Maya Uygarlığı’nın merkeziymiş bu nedenle de halen Maya Uygarlığı’ndan izler taşımaktadır. Hatta günümüze kadar bozulmadan ulaşmış pek çok Maya Uygarlığı’na ait eser ve antik kent barındırmaktadır. Bunlar arasında en önemlileri Tikal ve Quirigua’dır. Her iki antik kentte UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak koruma altına alınmıştır.

Guatemala City bölgesine uygun ulaşım yollarından biri de havayolu. En uygun fiyatlı uçak biletlerini görmek için tıklayın

Guatemala City-2

2006 yılındaki Dünya Maya Kongresi de Guatemala’da yapılmıştır.

Guatemala City-3

Guatemala City-4

Latin Amerika Uygarlıkları arasında en önemli arkeolojik eserlere sahip ülkelerden biri olan Guatemala, bunun yanında İspanyol İmparatorluğu döneminden kalma pek çok tarihi esere de ev sahipliği yapmaktadır. Guatemala’nın eski başkenti Antigua, Orta Amerika’daki en önemli koloniyal şehirdir.

Guatemala City-5

Zamanında buralarda söz sahibi olan İspanyollar nedeniyle halkın çoğunluğu Katolik’tir. Ayrıca ülkenin resmi dili İspanyolcadır. Ancak Guatemala İspanyolcası’nın kendine has karakteristik özellikleri vardır. İspanyolcanın yanı sıra ülkede 21 farklı Maya dili de konuşulmaktadır.

Guatemala City-6

Peki, İspanyollar ne zaman Guatemala’ya gelmiş?
 
Kristof Kolomb’un Amerika’yı keşfinden sonra 1524’te Pedro de Alvarado isimli İspanyol denizci, Guatemala’ya gelerek burayı da İspanyol sömürgeleri arasına dahil etmiş. İspanyollar buraya geldikleri gibi şehirleşmeye başlamışlar. Bu nedenle günümüzde Guatemala’daki yapıların neredeyse tamamında İspanyol mimarisi hâkimdir. İspanyollar bölgede yaklaşık 300 sene kalmışlar. Guatemala da diğer Orta Amerika ülkeleri gibi 15 Eylül 1821 tarihinde İspanya’dan bağımsızlığını ilan etmiş. Ancak hemen ardından Meksika’ya bağlanmış. Çok sürmeden Meksika’dan ayrılmış ve Orta Amerika Eyaletleri Federasyonu’na üye olmuş. 1829’da seçimle başa geçen Francisco Monoza’nın uyguladığı diktatörlük rejimi ülkede karışıklığa neden olmuş. İç savaş, darbe derken üzerine 1838 senesinde Orta Amerika Eyaletleri Federasyonu da dağılmış. Bu iç savaşlar 36 yıl sürmüş ve 250 bin kişinin ölümü ile sonuçlanmış.

Guatemala City-7

Bu olayların hemen ardından Guetamala tam bağımsızlığına kavuşmuş. Ancak bu kez de başa gelen Rafael Carrea 1865’e kadar ülkeyi yine diktatörlükle yönetmiş.
 
Guatemala’daki son diktatör Jorge Ubico. 1944’de büyük bir halk hareketi ile Jorge Ubico hükümeti devrilmiş. 1950’de yapılan seçimlerde genç bir subay olan Jose Arbenz Gurman seçilmiş. 1950’lerde bu yönetime karşı çıkan ve “Genç Türkler” olarak adlandırılan bir grup subay yönetime el koymaya çalışsa da başarılı olamamışlar.
 
Jose Arbenz Gurman başa geldiği gibi 100 bin Kızılderili’yi toprak sahibi yapmış. Ancak bu hareketi ülkedeki asıl büyük toprak sahibi olan toprak sahibi Amerikan United Co. Şirketini kızdırmış. Dolayısı ile bu olay sonrasında Amerika bir darbe planlamış. Bu arada CIA destekli Latin Amerika darbelerin ilkinin de burada gerçekleştirildiğini unutmamak gerek.
 
3 Temmuz 1954 senesinde Albay Castillo Armas ABD büyükelçisinin özel uçağı ile Guatemala’ya gelerek burada darbe yapmış. Yönetimi devraldığı gibi de Jose Arbenz Gurman’ın toprak sahibi yaptığı Kızılderililerin elinden topraklarını zorla geri alarak Amerikan United Co. Şirketine iade etmiş.

Guatemala City-8

1966 senesinde anayasa kabul edilmiş ve parlamenter rejime geçilmiş. Ama parlamenter sistem çok kısa ömürlü olmuş ve yeniden diktatörlük rejimi hayata geçmiş. Karışık dönemlerden geçen ülkede askeri idare 1985’te sona ermiş ve 1986’da yeni anayasa kabul edilmiş. Ekonomik ve siyasi problemler ve sık sık askeri darbe yaşayan Guatemala’da 1988 ve 1989’da iki sene üst üste darbe girişimleri olmuş. 1991’in Ocak ayında yapılan başkanlık seçimlerini Jerge Serrano Elias kazanmış. Yeni hükümet bazı konuları çözüme kavuşturmuş ve barış sağlamış olsa da yine de halen günümüzde bile ekonomik ve siyasal problemler devam ediyor. Bu siyasal istikrarsızlık yanında ekonomik dengesizliği ve insan haklarını ihlâllerini de beraberinde getiriyor.
 
Guatemala adı Maya dilindeki “Guauhtemallan” kelimesinden gelmektedir. Anlamı ise Ormanlar Ülkesi ya da Ağaçlar Ülkesi’dir. Bir diğer tanımı ise yeryüzünün/toprağın ruhu anlamına gelen “alma de la tierra”.

Guatemala City-9

Bu ismi almasının nedeni ise sahip olduğu çok miktardaki yağmur ormanlarıdır. Bunda tropik iklim kuşağında olmasının da büyük etkisi vardır. Ülke yüzölçümünün yarısından çoğu yağmur ormanlarıyla kaplıdır. Ülke arazi olarak çok engebelidir.

Guatemala City-10

Ülkede kurak ve yağışlı olmak üzere iki mevsim yaşanır. Kurak mevsim Kasım’dan Nisan sonuna kadar, yağışlı mevsim ise Mayıs’tan Ekim sonuna kadar devam eder. Ancak çok engebeli arazi, okyanusların etkisi gibi pek çok sebep nedeniyle Guatemala’da çok geniş bir ekolojik hayat çeşitliliği mevcuttur. Coğrafi yeryüzü çeşitliliği açısından Orta Amerika’nın en zengin ülkesidir.
 
Guatemala’nın en önemli özelliklerinden biri de coğrafi konumu sebebi ile Kuzey Amerika ile Güney Amerika arasında geçiş noktasında bulunması. Stratejik noktada yer alan Guatemala Orta Amerika’daki en büyük ve en güçlü ekonomiye sahip ülke. Burada kişi başına düşen milli gelir 4.800 USD. Bu rakam komşu ülkeler işle kıyaslandığında bir hayli yüksek. Bu nedenle Guatemala Orta Amerika ülkeleri arasında en fazla göç alanlardan.

Guatemala City-11

Guatemala ile Türkiye arasında Eylül 2004’te Vize Muafiyeti anlaşması imzalandı. O günden beri de Guatemala, Türk vatandaşlarından vize istemiyor. Buraya gidip 3 aya kadar vize almadan ülkede rahatlıkla kalabiliyorsunuz.
 
Ülke genelinde çok sayıda İspanyolca okulu var. Guatemala İspanyolca eğitim almak isteyen öğrenciler için aslında çok cazip bir seçenek. Okullar, kira, yeme-içme, ulaşım, hepsi ucuz… Dolayısı ile İspanyolca öğrenmek isteyen pek çok Avrupalı’nın da gözde tercihleri arasında.

Guatemala City-12

Başkenti Guatemala City de ülke ile aynı adı taşıyor. Her köşesinde ayrı güzellikler bulabileceğiniz Guatemala’da mutlaka gezilmesi ve görülmesi gereken yerler arasında koloniyal dönemi yansıtan Antiqua, Mayaların önemli şehirlerinden Tikal, Flores, Atitlan gölü ve çevresi, Rio Dulce,  Quetzaltenango ve Chichicastenango sayılabilir.

Guatemala City-13

Orta Amerika’nın en bilindik rotalarından biri olan Guatemala’yı zaman kaybetmeden seyahat planlarınıza almanızı öneririm.

Guatemala City-14


Yazar Hakkında

HÜSEYİN YILMAZ

 1942 Sinop Ayancık doğumluyum. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi mezunuyum. Mecburi hizmet nedeni ile Hakkari, Yüksekova, Siirt’te görev yaptım. Otuz yıl boyunca Göz Hastalıkları uzmanı olarak Sinop’ta görev yaptıktan sonra emekli oldum. Yıl içinde dönüşümlü olarak Sinop, Bodrum ve İstanbul’da yaşamaktayım. Çalıştığım süre içerisinde dünyayı gezmek,...